Zespół pałacowo-parkowy w Pławniowicach

Zespół został wybudowany w XIX w. w stylu neomanieryzmu niderlandzkiego. Cechuje go specyficzne zróżnicowanie kolorystyczne i fakturowe murów. Leży w otoczeniu zabytkowego parku. Obecnie pełni funkcję Ośrodka Edukacyjno-Formacyjnego Diecezji Gliwickiej.

Opis

Malowniczy zespół pałacowo-parkowy stanowi niewątpliwie perełkę Pławniowic. Zaprojektowany i wybudowany w latach 80. XIX w. zespół pałacowy powstał na zlecenie hrabiego Franciszka II Ballestrema w miejscu wcześniejszego z 1737 r. Jego projekt wykonał Konstanty Heidenreich z Kopic koło Grodkowa.

Przypominający swoim wyglądem monumentalny, wręcz bajkowy zamek, pałac jest budowlą trójskrzydłową i prezentuje styl neomanieryzmu niderlandzkiego. Cechuje go specyficzne zróżnicowanie kolorystyczne i fakturowe murów, szczególnie kamiennych detali i czerwonych ceglanych płaszczyzn ścian. Dachy budynku zdobią liczne wieże i wieżyczki, iglice i lukarny.

Wokół pałacu rozciąga się zabytkowy park z pięknymi, unikalnymi okazami drzew i krzewów oraz lasami. Cały zespół tworzy swoistego rodzaju romantyczny ogród krajobrazowy, o cechach eklektycznych. Oś kompozycyjną założenia ogrodowego wyznacza pałac wraz z pomnikiem na podium i fontannami. W strukturze przestrzennej ogrodu można wyróżnić dziedziniec zewnętrzny z centralnym punktem kamiennym oraz okrągłym basenem fontanny, wokół której biegnie droga dojazdowa do pałacu. Na dziedzińcu wewnętrznym znajduje się fontanna z posągiem Matki Boskiej z Dzieciątkiem, a na wprost podium z popiersiem protoplasty rodu Angelusa Ballestrero dłuta Josepha Limburga.

Pałac pełni obecnie funkcję siedziby Ośrodka Edukacyjno-Formacyjnego Diecezji Gliwickiej. Przygotowane w nim pokoje noclegowe, kaplica, sala konferencyjna i zaplecze gastronomiczne dają możliwość organizowania rekolekcji, dni skupienia, sympozjów, kongresów, zjazdów, konferencji oraz przyjęć okolicznościowych, a malowniczy dziedziniec pałacowy jest idealnym miejscem dla koncertów plenerowych.

Data lub czas powstania

XIX w.

Zespół pałacowo-parkowy powstał w latach 1882–1885.

Materiał budowlany

Obiekt murowany.

Historia

Pierwszą budowlą istniejącą w miejscu dzisiejszego pławniowickiego pałacu było założenie zbudowane w 1737 r. przez ówczesnego właściciela tych dóbr, pierwszego landrata powiatu gliwicko-toszeckiego po zajęciu Śląska przez Prusy – Franciszka Wolfganga von Stechowa. Po nim, w 1798 r. majątek ten przejął hrabia Karol Franciszek von Ballestrem, którego matką była Maria Elżbieta Augusta von Stechow, a ojcem Giovanni Battista Angelo Ballestrero, oficer wojska pruskiego pochodzący z Piemontu i jednocześnie protoplasta śląskiej linii rodu Ballestrem.

Od tego czasu, aż do stycznia 1945 r. dobra pławniowickie wraz z pozostałymi rudzko-biskupickimi pozostawały w rękach rodziny Ballestrem, która Pławniowice obrała sobie za swą rodową siedzibę wznosząc tu w latach 1882–1885 wspaniały pałac.

Pałac Ballestremów przechodził różne koleje losu. Na początku 1945 r. ówczesny właściciel hrabia Mikołaj Ballestrem zmuszony był opuścić Pławniowice przed nadchodzącą Armią Czerwoną. Krótko stacjonował w budynku pałacowym marszałek Iwan Koniew. Po wojnie obiekt przekazany został do dyspozycji władz kościelnych. W Pławniowicach ustanowiona została samodzielna parafia z własnym kościołem parafialnym i plebanią (dawna kaplica pałacowa oraz skrzydło zachodnie pałacu). Pozostałe pomieszczenia przeznaczono na klasztor dla przesiedlonych ze Lwowa Sióstr Benedyktynek od Nieustającej Adoracji Najświętszego Sakramentu, które przebywały tu do 1976 r. W tym samym roku obiekt przejęli Augustianie, mieszkając tu dwa lata. Oprócz klasztoru i parafii w pałacu mieściły się czasowo także biura administracji spółdzielni rolnej.

Obiekt zmieniając często mieszkańców i przeznaczenie ulegał szybko zniszczeniu. Od 1978 r. gospodarzem kompleksu pałacowo-parkowego stała się Diecezja Opolska, przeznaczając go na diecezjalny dom rekolekcyjny. Nowy podział terytorialny i administracyjny Kościoła w Polsce dokonany w 1992 r. sprawił, iż pławniowicki zespół pałacowo-parkowy stał się własnością Diecezji Gliwickiej zachowując funkcję domu rekolekcyjnego. Jesienią 1993 r. rozpoczęto jego kapitalny remont, po którym zaczął tutaj funkcjonować tutaj Ośrodek Edukacyjno-Formacyjny Diecezji Gliwickiej.

Forma ochrony prawnej

Zespół pałacowy w Pławniowicach, w skład którego wchodzą: pałac z kaplicą, oficyna ze stajnią i wozownią, park krajobrazowy oraz ogrodzenie z bramą, jest wpisany do wojewódzkiego rejestru zabytków pod nr rej. A/1514/93 z 26.02.1993 r.

Położenie obiektu

Pławniowicki pałac jest położony przy zjeździe „Łany” z autostrady A4 (Pyskowice - Kędzierzyn-Koźle), z daleka od miasta, w zacisznym miejscu przy ulicy Gliwickiej.

Dostępność

Zespół pałacowo-parkowy jest udostępniony do zwiedzania w niedziele w kwietniu, maju, czerwcu i wrześniu o godz. 16:00, w lipcu (oprócz pierwszej niedzieli) i sierpniu o godz. 14:00, 15:00, 16:00 i 17:00 oraz od kwietnia do września w czwartki o godz. 11:00 i 13:00. Zwiedzenie odbywa się tylko z przewodnikiem. Istnieje możliwość zwiedzania dla grup zorganizowanych, po wcześniejszym uzgodnieniu telefonicznym.

Źródła, informacje w Internecie

www.palac.plawniowice.pl

Dokumenty