Kościół pw. Wszystkich Świętych w Sierotach

Obecny, drewniany, orientowany kościół zbudowano w 1479 r. Posiada on murowane gotyckie prezbiterium. Pod koniec XVI w. kościół został przejęty przez protestantów, katolikom został zwrócony dopiero w 1629 r. Obiekt leży na Szlaku Architektury Drewnianej.

Opis

Kościół pw. Wszystkich Świętych jest świątynią parafialną rzymskokatolickiej parafii pod tym samym wezwaniem, która położona jest na terenie dekanatu Toszek należącego do diecezji gliwickiej.

Murowano-drewniany kościół został zbudowany z kamienia jako murowana świątynia w 1479 r., jednak jego drewniana nawa pochodzi z 1707 r. Najstarszą częścią kościoła jest prezbiterium, oszkarpowane, zamknięte trójbocznie z przylegającą zakrystią, na piętrze której znajduje się loża kolatorska. Na ścianach prezbiterium zachowała się gotycka polichromia figuralna z okresu budowy kościoła przedstawiająca sceny z życia Chrystusa i wizerunki Świętych, wykonana prawdopodobnie przez mistrza z Jemielnicy. Przez wiele lat zamalowana została ponownie odsłonięta w 1935 r., a w 2007 r. odrestaurowana. Nowsza część kościoła – XVIII-wieczna nawa – jest drewniana o konstrukcji zrębowej, otoczona sobotami. Dwukalenicowy dach z wieżyczką na sygnaturkę zwieńczoną hełmem z latarnią, kryty jest gontem. Również hełmem cebulastym z latarnią zwieńczona jest wieża o konstrukcji słupowej i ścianach zwężających się ku górze, dostawiona od frontu kościoła z kruchtą w przyziemiu. Ta drewniana wieża pochodzi z 1770 r., wcześniejsza dzwonnica stała na uboczu.

Wewnątrz świątyni, oprócz XV-wiecznej polichromii, uwagę zwraca renesansowy ołtarz główny, pochodzący z 1622 r. W jego górnej części znajduje się upamiętniający pożar świątyni z 1700 r. obraz przedstawiający patrona strażaków – św. Floriana. Ciekawa jest także barokowa ambona z I poł. XVIII w.

Kościół parafialny pw. Wszystkich Świętych, podobnie zresztą jak kościół filialny pw. św. Wawrzyńca w Zacharzowicach, stanowi jedną z atrakcji Szlaku Architektury Drewnianej – tematycznego produktu turystycznego, szlaku samochodowego, skupiającego wokół siebie przede wszystkim zabytkowe drewniane obiekty sakralne pochodzące z różnych okresów.

Data lub czas powstania

1479 r. (XV w.)

Kościół pw. Wszystkich Świętych został wzniesiony w 1479 r., ale swój obecny kształt zawdzięcza przebudowie przeprowadzonej po pożarze świątyni w 1700 r.

Materiał budowlany

Obiekt murowano-drewniany.

Historia

Parafia pw. Wszystkich Świętych w Sierotach powstała na początku XIII w., a wzmiankowana jest w dokumentach z 1299 r. Z kroniki parafialnej wynika, że Sieroty zawsze stanowiły samodzielną parafię, do której należały Chwoszcz i Zacharzowice. Obecny kościół parafialny został wzniesiony w 1479 r. jako budowla murowana z kamienia. Dokładna data konsekracji świątyni nie jest znana, ale jej rocznica obchodzona jest w pierwszą niedzielę po dniu 21 września.

Pod koniec XVI w., podobnie jak wiele innych kościołów rzymskokatolickich, został przejęty przez protestantów, którzy zwrócili go katolikom w 1629 r. W 1700 r. świątynia uległa bardzo dużym zniszczeniom w czasie pożaru. Spalona prawie doszczętnie została jego nawa, którą w 1707 r. odbudowano jako drewnianą. Zachowało się jedynie prezbiterium, które stanowi obecnie najstarszą część świątyni. W 1770 r. dokonana została przebudowa kościoła, poprzez dostawienie do niego drewnianej wieży dzwonnej. Wcześniejsza była obiektem wolnostojącym stojącym na uboczu.

Na terenie parafii Sieroty znajdują się jeszcze dwa kościoły filialne: pw. św. Wawrzyńca w Zacharzowicach oraz pw. św. Wacława w Pniowie. Pierwszy w nich jest także świątynią drewnianą, wzmiankowaną po raz pierwszy w dokumentach z 1447 r., a zbudowaną ok. 1580 r. Podobnie, jak kościół filialny, od końca XVI w. do 1629 r. znajdował się on w rękach protestanckich. Kościół w Pniowe wzniesiony został w 1506 r. i początkowo funkcjonował jako filia parafii w Paczynie. Obecny pniowski kościół powstał w latach 50. XX w., jako że pierwotny spalił się z niewiadomych przyczyn.

Forma ochrony prawnej

Kościół pw. Wszystkich Świętych jest wpisany do wojewódzkiego rejestru zabytków pod nr rej. 283/60 z 07.03.1960 r.

Położenie obiektu

Kościół pw. Wszystkich Świętych znajduje się przy ulicy Kościelnej (boczna ulica od głównej ulicy miasteczka).

Dostępność

Kościół pw. Wszystkich Świętych jest ogólnodostępny. Jednak z uwagi na fakt, iż msze św. nie są w nim odprawiane codziennie, w sprawie jego zwiedzania najlepiej się kontaktować z kancelarią parafialną.

Źródła, informacje w Internecie

www.kosciolydrewniane.pl

www.malanowicz.eu

Dokumenty