Kościół pw. św. Wawrzyńca w Zacharzowicach

Drewniany kościół o konstrukcji zrębowej, orientowany, został wzniesiony ok. 1580 r. Pod koniec XVI w. przejęli go protestanci, katolicy odzyskali go w 1629 r. Wewnątrz znajduje się późnogotycki tryptyk z XVI w. Leży na Szlaku Architektury Drewnianej.

Opis

Kościół pw. św. Wawrzyńca jest świątynią filialną rzymskokatolickiej parafii pw. Wszystkich Świętych w Sierotach, która położona jest na terenie dekanatu Toszek należącego do diecezji gliwickiej.

Zacharzowicka świątynia jest przykładem XV-wiecznego drewnianego budownictwa sakralnego. Budowla posiada konstrukcję zrębową i jest orientowana, tzn. jej prezbiterium zwrócone jest w kierunku wschodnim. Mniejsze od nawy prezbiterium zamknięte jest trójbocznie, z przylegającą od północy zakrystią. Całość otaczają soboty zawieszone. Nad nawą i prezbiterium znajduje się charakterystyczny dla górnośląskich kościołów dach dwukalenicowy kryty gontem. Od frontu dostawiona jest wieża konstrukcji słupowej, zbudowana na planie kwadratu, o ścianach pochyłych ku górze, zwieńczona hełmem namiotowym.

Wewnątrz kościoła na szczególną uwagę zasługują ołtarze. Najmłodszy z nich to ołtarz główny, pochodzący z 1897 r. Dużo starsze są ołtarze boczne. Jeden z nich zdobi późnogotycki tryptyk z 1510 r. Niestety w 1997 r. skradziona została cenna figura św. Anny Samotrzeciej i skrzydła tryptyku z wizerunkami św. Barbary i św. Marii Magdaleny to obecnie kopie oryginalnych obrazów. Drugi ołtarz boczny – późnobarokowy, bogato dekorowany – jest darem opactwa w Jemielnicy i pochodzi z ok. 1720 r. Zdobią go obrazy z postaciami św. Szymona i Judy Tadeusza oraz – po obu stronach – charakterystyczne kolumny i drewniane figury śś. Stanisława Kostki i Stanisława Męczennika. Ciekawa jest także barokowa ambona z 1687 r. Na stropie podziwiać zaś można polichromię patronową z XVIII w. z elementami figuralnymi. Godne uwagi są ponadto oryginalne XVI-wieczne okucia drzwi.

Kościół pw. św. Wawrzyńca, podobnie zresztą jak kościół parafialny pw. Wszystkich Świętych w Sierotach, stanowi jedną z atrakcji Szlaku Architektury Drewnianej – tematycznego produktu turystycznego, szlaku samochodowego, skupiającego wokół siebie przede wszystkim zabytkowe drewniane obiekty sakralne pochodzące z różnych okresów. Warta obejrzenia jest więc również świątynia parafialna, która jest znacznie starsza od zacharzowickiej. Murowano-drewniany kościół pw. Wszystkich Świętych został bowiem zbudowany z kamienia jako murowana świątynia w 1479 r., jednak jego drewniana nawa pochodzi z 1707 r. Najstarszą częścią kościoła jest prezbiterium, oszkarpowane, zamknięte trójbocznie z przylegającą zakrystią, na piętrze której znajduje się loża kolatorska. Na ścianach prezbiterium zachowała się gotycka polichromia figuralna z okresu budowy kościoła przedstawiająca sceny z życia Chrystusa i wizerunki Świętych, wykonana prawdopodobnie przez mistrza z Jemielnicy. Przez wiele lat zamalowana została ponownie odsłonięta w 1935 r., a w 2007 r. odrestaurowana. Nowsza część kościoła – XVIII-wieczna nawa – jest drewniana o konstrukcji zrębowej, otoczona sobotami. Dwukalenicowy dach z wieżyczką na sygnaturkę zwieńczoną hełmem z latarnią, kryty jest gontem. Również hełmem cebulastym z latarnią zwieńczona jest wieża o konstrukcji słupowej i ścianach zwężających się ku górze, dostawiona od frontu kościoła z kruchtą w przyziemiu.

Data lub czas powstania

XVI w.

Kościół pw. św. Wawrzyńca został wzniesiony w 1580 r.

Materiał budowlany

Obiekt drewniany.

Historia

Pierwsze wzmianki o istnieniu świątyni w Zacharzowicach można znaleźć już w 1447 r. Od samego początku jej istnienia, Zacharzowice stanowiły filię parafii pw. Wszystkich Świętych w Sierotach, która to powstała na początku XIII w., a wzmiankowana jest w dokumentach z 1299 r.

Obecny zacharzowicki kościół powstał w 1580 r. Nie jest znana dokładna data jego konsekracji. Podobnie jak kościół parafialny, od końca XVI w. do 1629 r. znajdował się w rękach protestanckich.

Praktycznie od początku swojego istnienia, jego wygląd się nie zmieniał. Wykonywano w nim jedynie niezbędne prace remontowe i restauratorskie, upiększano również jego wystrój wnętrz.

Forma ochrony prawnej

Kościół pw. św. Wawrzyńca jest wpisany do wojewódzkiego rejestru zabytków pod nr rej. 281/60 z 07.03.1960 r.

Położenie obiektu

Kościół pw. św. Wawrzyńca znajduje się w centrum Zacharzowic.

Dostępność

Kościół pw. św. Wawrzyńca jest ogólnodostępny. Jednak z uwagi na fakt, iż msze św. nie są w nim odprawiane codziennie, w sprawie jego zwiedzania najlepiej się kontaktować z kancelarią parafialną parafii pw. Wszystkich Świętych w Sierotach.

Źródła, informacje w Internecie

www.malanowicz.eu

www.kosciolydrewniane.pl

Inne

Kontakt

Parafia pw. Wszystkich Świętych w Sierotach

ul. Kościelna 19, 44-187 Sieroty

tel. (32) 233 64 18

Dokumenty