Muzeum Techniki i Włókiennictwa w Bielsku-Białej

Muzeum Techniki i Włókiennictwa to dwa piętra fabrycznej hali nieczynnej już fabryki Buetnera, gdzie zgromadzono maszyny włókiennicze oraz wszelkiego rodzaju narzędzia i urządzenia domowe. Muzeum należy do Szlaku Zabytków Techniki Województwa Śląskiego.

Opis

Muzeum Techniki i Włókiennictwa jest oddziałem Muzeum w Bielsku-Białej, które swoją siedzibę ma w Zamku Sułkowskich. Jego ekspozycja poświęcona jest przede wszystkim włókiennictwu, ale znaleźć tutaj można również ciekawe eksponaty z innych dziedzin. Prezentowane są tutaj:

  • maszyny i urządzenia pracujące w przędzalniach wełny;

  • laboratorium, w którym badano próbki surowca, przędzy i gotowych tkanin;

  • widoki dawnych fabryk Bielska, Białej i okolic z ok. 1870 r.;

  • dokumenty i pamiątki związane z bielskim przemysłem;

  • ekspozycje poświęcone są pożarnictwu (m.in. zabytkowe konne wozy strażackie);

  • ekspozycje dot. techniki drukarskiej;

  • liczne krosna tkackie (w sali tkalni);

  • zespół maszyn do wyrobu kapeluszy;

  • maszyny służące do wykańczania tkanin w dziale apretury;

  • dawne pralnice, magle i maszyny do szycia;

  • przygotowalnia – specjalna sala, gdzie przędzę przygotowywano do pracy na krosnach, z którą sąsiaduje przeszklony kantor mistrza.

Kolekcja muzealna obejmuje ponadto zbiór próbek tkanin miejscowych zakładów włókienniczych, urządzenia do drukowania tkanin (klocki i wałki drukarskie) oraz radioodbiorniki i telewizory, gramofony i magnetofony, płyty gramofonowe, sprzęt fotograficzny, sportowy (zwłaszcza narciarski), maszyny liczące i do pisania. Zawiera również sprzęt gospodarstwa domowego (żelazka, wagi, pralki, maszyny do szycia, formy do ciasta, maszynki do mięsa).

W księgozbiorze muzeum znaleźć można wiele prac fachowych poświęconych technice włókienniczej, wydanych w XIX i XX w. (podręczniki, leksykony, opracowania historyczne) oraz kolekcję filmów dydaktycznych na taśmach 35 i 16 mm, dotyczących przemysłu metalowego oraz pożarnictwa.

Data lub czas powstania

1979 r. (XX w.)

Muzeum utworzono w 1979 r., do zwiedzania zostało natomiast udostępnione w 1996 r.

Materiał budowlany

Obiekt murowany – cegła.

Historia

Muzeum Techniki i Włókiennictwa, będące oddziałem Muzeum w Bielsku-Białej, powstało w 1979 r. w oparciu o eksponaty Działu Tkactwa ówczesnego Muzeum Okręgowego oraz maszyny i urządzenia pozyskiwane z miejscowych zakładów włókienniczych. Do 1995 r. placówka nosiła nazwę Muzeum Techniki Włókienniczej, ponieważ jednak poza eksponatami z dziedziny przemysłu tekstylnego gromadzono tu przedmioty związane z innymi działami szeroko rozumianej techniki (m.in. sprzęt sportowy, radiowo-telewizyjny, gospodarstwa domowego), zmieniono ją na obowiązującą obecnie. Pierwotnie dla celów ekspozycji przeznaczono budynki Zakładów Przemysłu Wełnianego (ZPW) Rytex przy ulicy 1 Maja 20, jednak ostatecznie w 1983 r. muzeum ulokowano w dawnej fabryce sukna Buettnerów przy ulicy Sukienniczej 7. Wejście dla zwiedzających znajduje się od strony placu Żwirki i Wigury.

Założycielem zakładu był bielski sukiennik Karol Traugott Buettner (1833–1884), który w 1868 r. kupił parterowy dom z ogrodem i dobudował do niego dwupiętrowy budynek z oficynami, gdzie produkował tkaniny wełniane w ramach cechu sukienniczego. W 1884 r. przedsiębiorstwo odziedziczyli bracia Karol Teodor i Gustav Adolf Buettnerowie i przekształcili je w fabrykę sukna. W 1889 r. wzniesiono nowy budynek fabryczny, zbudowano kotłownię i wprowadzono napęd parowy, w 1900 r. dobudowano dwupiętrową halę od strony północno-zachodniej. Rozwój przestrzenny zakładu zakończono w latach 1906–1907, kiedy to nabyto ślusarnię przylegającą do fabryki od zachodu, przebudowano ją i połączono z dotychczasowymi obiektami, ujednolicając zarazem zachodnią elewację budowli do obecnej postaci.

Na początku lat 30. XX w. firmę przejęli Karol August Buettner, dr Paweł Maurycy Buettner, Herbert Oskar Buettner, Jan Karol Buettner i Erwin Kerger. W okresie międzywojennym uruchomiono również tkalnię dywanów.

Po II wojnie światowej zakład wchodził w skład ZPW im. Leona Laska, później znany był jako „Bewelana”. W 1983 r. część pomieszczeń fabryki przeznaczono na Muzeum Techniki i Włókiennictwa.

Ciekawostki

Na zewnętrznej, północnej ścianie budynku muzeum widoczne jest ogromne grafitti nawiązujące tematycznie do włókiennictwa, które było charakterystycznym rodzajem przemysłu w Bielsku-Białej.

Forma ochrony prawnej

Zespół fabryki sukna Buetnera, w którym mieści się Muzeum Techniki i Włókiennictwa, wpisany jest do wojewódzkiego rejestru zabytków pod nr rej.: A-711/95 z 06/03/1995:

  • fabryka sukna, 1895;

  • łącznik, 1905;

  • kamienica, ul. 1 Maja 8, 1860.

Położenie obiektu

Muzeum jest położone w centrum miasta przy ulicy Sukienniczej. Wejście dla zwiedzających znajduje się od strony placu Żwirki i Wigury.

Dostępność

Muzeum jest czynne od wtorku do piątku w godz. od 9:00 do 16:00 oraz weekendy w godz. od 10:00 do 15:00.

Źródła, informacje w Internecie

www.muzeum.bielsko.pl

Dokumenty