Teatr Lalek „Banialuka” im. Jerzego Zitzmana w Bielsku-Białej

Teatr Lalek „Banialuka” jest jednym z najstarszych teatrów lalek w Polsce i jednym z najbardziej znanych w kraju i na świecie. Swoją historią sięga 1947 r., kiedy to został założony przez artystów plastyków Jerzego Zitzmana i Zenobiusza Zwolskiego.

Opis

Jeden z najstarszych teatrów w Polsce i jednocześnie jeden z najbardziej znanych, zarówno w kraju, jak i na świecie – Teatr Lalek „Banialuka” – założyli w 1947 r. dwaj artyści plastycy: Jerzy Zitzman i Zenobiusz Zwolski. Plastyczny rodowód teatru na wiele dziesięcioleci zadecydował o artystycznym obliczu „Banialuki”.

Siedziba teatru mieści się w budynku wzniesionym w 1935 r. jako żydowski dom kultury im. Chaima Nachmanna Bialika. W miejscu placu przed teatrem w latach 1881–1940 stała bielska synagoga.

Ze swoimi przedstawieniami „Banialuka” odwiedziła kilkadziesiąt krajów świata, wśród nich Japonię, Chile i Stany Zjednoczone. Uczestniczyła w najbardziej prestiżowych festiwalach teatralnych, m.in. w Edynburgu, Awinionie, „Cividale” Nowym Jorku i Charleville-Mezieres. Zdobyła wiele najwyższych nagród i wyróżnień na najbardziej renomowanych przeglądach. Z teatrem współpracowało i współpracuje grono wybitnych artystów.

W „Banialuce” powstają duże przedstawienia teatralne, w wieloosobowej obsadzie aktorskiej, zaskakujące inscenizacyjnym rozmachem, bogactwem środków formalnych i wysmakowaną plastyką. Przyciągają zarówno publiczność młodszą, jak i młodzież, dla której oferta repertuarowa „Banialuki” jest niezmiernie atrakcyjna. Spektakle ceni zarówno publiczność, jak i krytycy, czego wyrazem są także przyznawane „Banialuce” prestiżowe nagrody artystyczne.

Od 1966 r. „Banialuka” jest organizatorem Międzynarodowego Festiwalu Sztuki Lalkarskiej – jednego z najważniejszych przeglądów lalkarskich na świecie. W 2007 r. w konkursie wzięło 13 krajów: Francja, Niemcy, Iran, Portugalia, Słowacja, Włochy, Czechy, Serbia, Hiszpania, Austria, Bułgaria, Rosja i Polska. Teatr Lalek „Banialuka” wystąpił poza konkursem i zaprezentował trzy przedstawienia: „Przemiana”, „Królowa Śniegu” i „Antygona”.

Obecnie w repertuarze teatru znajdują się takie przedstawienia, jak: „Calineczka”, „Tygrys Pietrek”, „Jaś i Małgosia”, „Podróże Guliwera”, „Stój, nie ruszaj się”, „Tristan i Izolda”, „Śpiąca Królewna”, „Przygody Sindbada Żeglarza”, „Król Umiera”, „Ferdynand Wspaniały”, „Przemiana”, „Tomcio Paluszek”, „Czerwony Kapturek”, „Balladyna”, „Antygona”, „Baśń o Rycerzu be Konia”, „Diabelskie Figle” oraz „Mr Scrooge”.

Teatr – poza tradycyjną działalnością – organizuje również warsztaty aktorskie, teatralno-muzyczne i animacji, dla najmłodszej i nieco starczej publiczności, które są prowadzone przez doświadczonych aktorów.

Teatr Lalek „Banialuka” jest laureatem wielu prestiżowych nagród i wyróżnień, których z roku na rok jest coraz więcej. Do najważniejszych i najnowszych należą:

  • w 2011 r. – „Złota Maska 2011” w kategorii „Scenografia” dla Evy Farkašovej za lalki i kostiumy do spektaklu „Podróże Guliwera” (reż. Marián Pecko) i scenografię do spektaklu „Tristan i Izolda” (reż. Petr Nosálek), nominacja do nagrody „Złota Maska 2011” w kategorii „Najlepsza Rola w Teatrze Lalkowym w 2010 r.” dla Piotra Tomaszewskiego za rolę Guliwera w „Podróżach Guliwera” (reż. Marián Pecko), nagrody Prezydenta Miasta Bielska-Białej dla Piotra Tomaszewskiego (aktor) i Katarzyny Jacewicz-Marciniak (promocja i reklama);

  • w 2010 r. – „Ikar 2009” – Nagroda Artystyczna Prezydenta Miasta Bielska-Białej dla Ryszarda Sypniewskiego za szczególne osiągnięcia w 2009 r., „Złota Maska 2010” – Przedstawienie roku 2009 – „Król umiera” Eugene Ionesco w inscenizacji i reżyserii Francois'a Lazaro, „Laur Dembowskiego 2010” – Nagroda Artystyczna Bielskiego Koła ZASP w kategorii „Aktor” dla Ryszarda Sypniewskiego za rolę Króla Berengera w przedstawieniu „Król umiera”, „Laur Dembowskiego 2010” – Nagroda Artystyczna Bielskiego Koła ZASP w kategorii „Przedstawienie Sezonu” – „Król umiera” w reż. Francois'a Lazaro, nagrody Prezydenta Miasta Bielska-Białej dla aktorów teatru: Ziemowita Ptaszkowskiego i Radosława Sadowskiego, nagroda Dyrektora Teatru Lalek „Banialuka” w sezonie 2009/2010 dla Włodzimierza Pohla za pomysł i inscenizację przedstawienia „Carpe diem”, „Perła Sąsiadów” – nagroda V Festiwalu Teatrów Europy Środkowej Sąsiedzi w Lublinie – dla Teatru Lalek „Banialuka” za wizję plastyczną współtworzącą iście szekspirowski tragizm spektaklu „Król umiera” Ionesco, „Atesty 2009” (Świadectwa Wysokiej Jakości i Poziomu Artystycznego) przyznane przez Polski Ośrodek „Assitej” dla przedstawień „Król umiera” Eugene Ionesco w reż. Francois Lazaro oraz „Przygody Sindbada Żeglarza” Bolesława Leśmiana w reż. Jacka Malinowskiego.

Data lub czas powstania

1947 r. (XX w.)

Teatr „Banialuka” został założony w 1947 r.

Materiał budowlany

Obiekt murowany – cegła.

Położenie obiektu

Teatr Lalek „Banialuka” mieści się na Dolnym Przedmieściu przy ulicy Mickiewicza.

Dostępność

Teatr Lalek „Banialuka” jest miejscem ogólnodostępnym. Informacje na temat jego repertuaru można znaleźć na stronie internetowej placówki.

Źródła, informacje w Internecie

www.banialuka.pl

Dokumenty