Kościół pw. św. Wawrzyńca w Bielowicku

Drewniany kościół, orientowany, o konstrukcji zrębowej, wzniesiono na kamiennej podmurówce w 1541 r. Najcenniejszym elementem wyposażenia jest tryptyk ołtarzowy i barokowa ambona z 1701 r. Obiekt leży na Szlaku Architektury Drewnianej.

Opis

Kościół pw. św. Wawrzyńca jest świątynią parafialną rzymskokatolickiej parafii pod tym samym wezwaniem, która jest położona na terenie dekanatu Bielsko-Biała IV Zachód należącego do diecezji bielsko-żywieckiej.

Kościół jest orientowany, konstrukcji zrębowej, wzniesiony na kamiennej podmurówce i oszalowany gontem. Posiada prostokątną nawę i węższe od nawy, zamknięte trójbocznie prezbiterium, do którego od północy przylega prostokątna zakrystia. Przy południowej części nawy znajduje się kwadratowa kruchta, a w niej wejście z drewnianym, fazowanym portalem i z drzwiami z okuciami z XVIII w. Kwadratowa wieża kościelna jest konstrukcji słupowej. Zakończona jest niewielką kopułką obitą gontem i wyciętymi koronkowo okapnikami. Świątynia otoczona została sobotami i pokryta dwuspadowymi, gontowymi dachami.

Nawę kościoła przykrywa płaski, podparty słupami strop, prezbiterium natomiast – pozorne sklepienie kolebkowe. W części środkowej znajduje się chór muzyczny z zaokrąglonym występem w części środkowej, wsparty na dwóch słupach.

Centralnym punktem wnętrza kościoła jest ołtarz główny w formie tryptyku, pochodzący z XVI w., który zdobią wizerunki Matki Boskiej ze śś. Piotrem i Wawrzyńcem w części środkowej oraz śś. Katarzyny i Barbary w skrzydłach bocznych. W zwieńczeniach znajdują się wizerunki proroków Jeremiasza i Izajasza oraz św. Jana Nepomucena i św. Jana Kantego oraz św. Szczepana. Ponadto na uwagę zasługują: XVIII-wieczna ambona z rzeźbami czterech Ewangelistów, Boga Ojca, Ojców Kościoła, Michała Archanioła i aniołów, pochodzące z początku XVIII w. stacje Męki Pańskiej w typie ludowym, ludowo-barokowe obrazy z XVIII i XIX w., a także dwa kryształowe żyrandole (prawdopodobnie XVIII-wieczne) i jeden drewniany.

Świątynię otacza niewielki, ogrodzony cmentarz. Na teren kościelny prowadzą dwa wejścia. Przed kościołem znajduje się kamienny krucyfiks oraz statua Jezusa na kolumnie z tablicą fundacyjną Kółka Rolniczego z 1997 r. Nieopodal stoi również kamienny ołtarz polowy z drewnianym zadaszeniem w kształcie szałasu.

Kościół pw. św. Wawrzyńca znajduje się na Szlaku Architektury Drewnianej, który integruje pochodzące z różnych okresów, cenne obiekty zabytkowe będące przykładami budownictwa drewnianego, głównie sakralnego.

Data lub czas powstania

1541 r. (XVI w.)

Kościół pw. św. Wawrzyńca został wzniesiony w 1541 r. i gruntownie przebudowany w 1701 r. Jeszcze do niedawna sądzono, że świątynia powstała na początku XVIII w.

Materiał budowlany

Obiekt drewniany o konstrukcji zrębowej, został wzniesiony na kamiennej podmurówce i oszalowany gontem.

Historia

Bielowicko jest po raz pierwszy wzmiankowane w 1223 r. Do 1497 r. było wsią książęcą. Parafia bielowicka istniała już prawdopodobnie w XVI w. i wówczas musiał tutaj istnieć również kościół. Do niedawna jeszcze sądzono, iż obecna świątynia została wzniesiona w 1701 r., ale przeprowadzone w 2009 r. badania dendrochronologiczne pozwoliły jednoznacznie ustalić datę jego budowy na 1541 r. Na początku XVIII w. przeprowadzono zaś jego gruntowny remont i dokonano zapewne jego powtórnej konsekracji. Od 1756 r., kiedy to miał miejsce tragiczny w skutkach pożar Skoczowa, bielowicki kościół jest celem pielgrzymek mieszkańców miasta na coroczny odpust 10 sierpnia (św. Wawrzyniec jest patronem ochrony przed pożarami). Świątynia była poddawana pracom renowacyjnym kilkakrotnie, ostatnio w latach 50. XX w.

Jeżeli chodzi o samą parafię, erygowano ją po raz pierwszy w XVI w. W okresie reformacji jednak bielowicki kościół, jak wiele innych świątyń rzymskokatolickich, trafił w ręce protestantów i przez wiele lat pełnił funkcję zboru ariańskiego. Po oddaniu go katolikom w 1652 r., parafia bielowicka nie została przywrócona, a kościół pw. św. Wawrzyńca stał się świątynią filialną parafii w Skoczowie, a od 1785 r. w Grodźcu. Miejscową parafię przywrócono dopiero w 1980 r.

Forma ochrony prawnej

Kościół pw. św. Wawrzyńca jest wpisany do wojewódzkiego rejestru zabytków pod nr rej. 862/68 z 19.06.1968 r. A-139/76 z 06.09.1976 r. oraz A-140/76 z 06.09.1976 r.

Położenie obiektu

Kościół pw. św. Wawrzyńca jest usytuowany na zboczu wzniesienia, z którego rozciąga się piękna panorama Beskidu Śląskiego i Małego.

Dostępność

Kościół pw. św. Wawrzyńca jest świątynią ogólnodostępną. Najlepiej jest go zwiedzać w godzinach porannych lub popołudniowych, przed lub po odprawianą tutaj codziennie mszą św. oraz w niedziele i święta.

Dokumenty