Muzeum Beskidzkie im. Andrzeja Podżorskiego w Wiśle

Mieszczące się w budynku XVIII-wiecznej karczmy muzeum prezentuje kulturę materialną górali śląskich (tradycje pasterskie, tkackie, obróbkę drewna, narzędzia rolnicze). Swoją działalnością obejmuje teren Istebnej, Jaworzynki, Koniakowa, Wisły i Brennej.

Opis

Muzeum Beskidzkie w Wiśle od początku swojego istnienia jest jednym z oddziałów Muzeum Śląska Cieszyńskiego. Swoją działalnością obejmuje Istebną, Jaworzynkę, Koniaków, Wisłę i Brenną, tj. miejscowości należące do grupy etnograficznej górali śląskich. Jego założycielem był Andrzej Podżorski.

Muzeum gromadzi przede wszystkim zbiory związane z życiem i twórczością górali Beskidu Śląskiego. W jego stałej ekspozycji znajdują się podstawowe działy ich kultury materialne, czyli: pasterstwo, tkactwo, obróbka drewna i narzędzia rolnicze. Pierwsza sala ekspozycyjna poświęcona jest pasterstwu, obróbce wełny i lnu. Tam też pokazane są ważniejsze dziedziny góralskiego rzemiosła ludowego, jak kowalstwo, bednarstwo, tkactwo, obróbka wełny i lnu czy stolarstwo. Do najważniejszych eksponatów należą tutaj pochodzące z końca XIX w. naczynia sałaszniczo-pasterskie: obońki, gielaty, musory, putyry i czerpoki oraz dawne sprzęty rolnicze, jak: cepy, kosy, drewniane widły, grabie i niecki. Pośród wielu eksponatów można znaleźć oryginalne sprzęty: drewniany podnośnik, narty, stolnicę do wyrobu gontów czy skrzynię wałaską. W drugiej sali prezentowane są męskie i kobiece odmiany stroju noszonego przez górali śląskich, zróżnicowane pod kątem poszczególnych pór roku. Szczególnym eksponatem jest  bogata suknia cieszyńska, noszona na wsiach beskidzkich od końca XIX w. (pasy filigranowe, hoczki, czepce koronkowe, żywotki). W sali tej podziwiać można również przykłady sztuki ludowej tego terenu. Trzecie pomieszczenie to rekonstrukcja wnętrza góralskiej „kurlawej” izby z przykładami tzw. malowanej trówły, stołu z kamiennym blatem, pojedynczego łóżka, naczyń kuchennych i oczywiście wielkiego pieca z wydatną trąbą piekarską. W pomieszczeniach ekspozycji czasowej organizowane są wystawy z dziedziny sztuki, etnografii, historii i fotografii. W muzeum znajduje się biblioteka z działem regionalnym. Placówka posiada także bardzo bogatą kolekcję malarstwa profesjonalnego: Czesława Kuryatto, Ludwika Konarzewskiego, Jana Wałacha, Pawła Stellera oraz starodruki, archiwalia i cenny zbiór starej fotografii.

Muzeum Beskidzkie mieści się w budynku XVIII-wiecznej karczmy, usytuowanym w centrum Wisły. Jest to obiekt piętrowy, zbudowany na rzucie prostokątnym z późniejszymi dobudówkami, o kamienno-ceglanych murach.

Przy muzeum w 2010 r. została otwarta enklawa budownictwa drewnianego. W jej skład wchodzą obecnie: kuźnia, w której można zobaczyć na żywo pracę kowala, chałupa komornika z kurlawym piecem oraz pasterska kolyba z koszorem, a więc specjalnym ogrodzeniem z tynin. Atrakcyjność całości wzbogacona jest dodatkowo przez pasiekę pszczelarską.

Data lub czas powstania

1964 r. (XX w.)

Muzeum Beskidzkie w Wiśle zostało otwarte 16 sierpnia 1964 r. w czasie I Tygodnia Kultury Beskidzkiej w Wiśle.

Materiał budowlany

Obiekt murowany, otynkowany.

Historia

Muzeum Beskidzkie założono w 1964 r. w budynku dawnej karczmy zborowej. Założycielem placówki był Andrzej Podżorski – kierownik miejscowej szkoły, badacz, rodowity góral wiślański, miłośnik przeszłości i popularyzator piękna stron rodzinnych, który do 1968 r. pełnił funkcję dyrektora muzeum. Kolejnym zarządzającym placówką została Barbara Poloczkowa, dzięki której utworzono na bazie przejętych po Czesławie Kuryatto zbiorów malarstwa utworzono dział sztuki. Prawdziwa zmiana oblicza placówki dokonała się jednak dopiero dzięki działalności Jana Kropa, który zarządzał muzeum od 1975 r. To on bowiem podjął pracę oświatową oparta o prelekcje na temat historii regionu, kultury ludowej i twórców związanych z Beskidem Śląskim oraz zaangażował muzeum w organizowanie imprez, w tym Tygodnia Kultury Beskidzkiej. Najskuteczniejszą formą ugruntowywania pozycji muzeum okazało się jednak organizowanie wystaw czasowych, które stanowiły uzupełnienie stałej ekspozycji etnograficznej. W 1976 r. zaprezentowano tutaj m.in. wystawę portretów górali beskidzkich: Jana Wałacha, Ludwika Konarzewskiego, Pawła Stellera i Czesława Kuryatto. Od 1997 r. koncepcję Kropa kontynuuje Małgorzata Kiereś – laureatka Nagrody Animatora Kultury w 1999 r., Nagrody Karola Miarki oraz Srebrnej Cieszynianki.

Forma ochrony prawnej

Siedziba Muzeum Beskidzkiego – dawna karczma – jest wpisana do wojewódzkiego rejestru zabytków pod nr rej. 195/60 (R/572/58) z 02.03.1960 r. oraz A-318/78 z 11.05.1978 r.

Położenie obiektu

Siedzibą muzeum jest budynek dawnej karczmy z 1794 r. położony w centrum Wisły przy ulicy P. Stellera.

Dostępność

Muzeum Beskidzkie jest czynne we wtorki, czwartki i piątki w godz. od 9:00 do 15:00, w środy w godz. od 9:00 do 17:00 oraz w soboty i niedziele w godz. od 10:00 do 14:00.

Źródła, informacje w Internecie

www.muzeumwisla.muzeumcieszyn.pl

Dokumenty