Muzeum etnograficzne „Stara zagroda” w Ustroniu

Prywatne muzeum mieści się w tradycyjnej góralskiej zagrodzie pochodzącej z 1768 r. Obiekty stanowią rekonstrukcję in situ. Ekspozycja stała jest poświęcona dawnej kulturze Śląska Cieszyńskiego. Muzeum organizuje również ciekawe wystawy czasowe.

Opis

Muzeum „Stara Zagroda” jest prywatną placówką muzealną należącą do Bronisława Palarczyka. Mieści się w zabytkowej drewnianej zagrodzie pochodzącej z lat 60. XVIII w. i stanowiącej jeden z najstarszych obiektów budownictwa drewnianego na terenie Ustronia. Pierwotny budynek mieszkalny był konstrukcji zrębowej. Do czasów współczesnych nie przetrwał on jednak w całości. Do stworzenia „Starej Zagrody”, stanowiącej muzeum in situ, wykorzystano jednak oryginalne odrzwia i dwa stropy. Dwuspadowy dach obiektu kryty jest gontem. Od zachodu usytuowana jest stodoła, stanowiąca także przestrzeń ekspozycyjną. Wewnątrz i na podwórzu znajdują się bogate zbiory etnograficzne. Można tutaj znaleźć stare sprzęty domowe i gospodarcze, dzieła sztuki ludowej, elementy stroju ludowego, i wiele innych. Ustroń bowiem, pomimo że kojarzony przede wszystkim z Beskidami i turystyką górską oraz uzdrowiskiem, to również bogactwo ludowej kultury dawnej. Należy przecież etnograficznie do rejonu Śląska Cieszyńskiego, a ten znany jest w całej Polsce ze swojego bogatego dziedzictwa kulturowego.

Warto tutaj podkreślić, iż Ustroń to jedna z najstarszych osad ziemi cieszyńskiej, jako że pierwsze w o nim wzmianki pochodzą już z 1305 r. Początkowo był wsią książęcą należącą do Śląskich Piastów, od poł. XVII w. znajdował się już we władaniu dynastii Habsburgów. Kulturę miasteczka ukształtował przede wszystkim jego rozwój gospodarczy. Trzeba tutaj pamiętać, iż do lat 70. XVIII w. była to osada typowo pastersko-rolnicza. Po odkryciu złóż rud żelaza i otwarciu w 1772 r. huty „Klemens” jej profil zmienił się na przemysłowy, jako że stała się znaczącym ośrodkiem hutnictwa żelaza i przemysłu maszynowego. Jednak budowa hut w pobliskim Trzyńcu spowodowała powolny upadek przemysłu. Ten natomiast wiąże się z dzisiejszym charakterem miejscowości uzdrowiskowej. Kiedy bowiem hutnicy zauważyli, że kąpiele w wodzie ogrzanej płynnym żużlem wielkopiecowym łagodzą dolegliwości reumatyczne, na polecenie arcyksięcia Alberta w 1804 r. wybudowana została specjalna łaźnia. Skuteczność gorących wód została bowiem potwierdzona badaniami lekarskimi.

Dodatkowo w XIX w. w okolicach miasteczka odkryto pokłady borowiny i źródło wód żelazistych. I tak Ustroń z osady pastersko-rolniczej i przemysłowej stał się znanym uzdrowiskiem. Ślady wszystkich tych przemian widać w kulturze materialnej mieszkańców Ustronia, a podziwiać je można m.in. w „Starej Zagrodzie”. Jej przewaga nad innymi ekspozycjami etnograficznymi dotyczącymi Ustronia, prezentowanymi np. w Muzeum Ustrońskim, polega jednak na tym, iż jest to muzeum in situ. Prezentacja zbiorów etnograficznych w ich naturalnym otoczeniu podwyższa jeszcze ich atrakcyjność, staje się bowiem bliższa rzeczywistości. Odwiedzający „Starą Zagrodę” turyści mogą przenieść się na chwilę w czasie, poczuć klimat minionych dni, dotknąć eksponatów, dzięki czemu lepiej je poznają i rozumieją. Atrakcyjności muzeum dodaje także fakt, iż jest ono inicjatywą prywatną, a więc istnieje i rozwija się dzięki mieszkańcom Ustronia, stanowiąc w ten sposób współczesny element krajobrazu etnograficznego miasta.

Data lub czas powstania

XX w.

Muzeum etnograficzne „Stara zagroda” powstało w 1998 r. jako muzeum prywatne. Zabytkowa zagroda, w której się mieści pochodzi z 1768 r.

Materiał budowlany

Obiekty drewniane.

Forma ochrony prawnej

Zabytkowa zagroda, na którą składa się drewniany dom i stodoła, jest wpisana do wojewódzkiego rejestru zabytków nieruchomych klasy A pod nr rej. A-381/80 z 25.05.1980 r.

Położenie obiektu

Muzeum etnograficzne „Stara Zagroda” znajduje się w centrum Ustronia, przy rynku od północnej strony, przy ulicy Ogrodowej. Jego siedzibą jest zabytkowa drewniana zagroda pochodząca z 1768 r.

Dostępność

Muzeum etnograficzne „Stara zagroda” jest czynne w okresie wakacji i ferii zimowych od wtorku do piątku w godz. od 10:00 do 16:00 oraz w soboty w godz. od 9:00 do 13:00.

Źródła, informacje w Internecie

www.ustron.pl

www.beskidslaski.pl

Dokumenty