Ruiny zamku Ogrodzieniec w Podzamczu

Usytuowany na Górze Janowskiego – najwyższym wzniesieniu Jury Krakowsko-Częstochowskiej – zamek został zbudowany w XIV w. z twardego wapienia i dolomitów. Na zamku organizowane są liczne imprezy i biesiady. Obiekt położony jest na Szlaku Orlich Gniazd.

Opis

Zamek Ogrodzieniec to najpiękniejszy obiekt warowny ze wszystkich Orlich Gniazd. Zbudowany z twardego wapienia i dolomitów przetrwał kilkaset lat, zmieniając się z gotyckiej warowni obronnej w imponującą renesansowo-barokową budowlę. Jego ruiny należą do najpiękniejszych w całej Polsce. Udostępniony do zwiedzania, tętniący życiem stanowi jedną z najważniejszych atrakcji turystycznych całego województwa śląskiego.

Są to ruiny zamku leżącego na Jurze Krakowsko-Częstochowskiej, wybudowanego w systemie tzw. Orlich Gniazd, we wsi Podzamcze. Zamek leży na najwyższym wzniesieniu Jury Krakowsko-Częstochowskiej – Górze Zamkowej wznoszącej się na 515,5 m n.p.m.

Wirtualny spacer w 3D

Zamek Ogrodzieniec

Są to ruiny zamku leżącego na Jurze Krakowsko-Częstochowskiej, wybudowanego w systemie tzw. Orlich Gniazd, we wsi Podzamcze. Zamek leży na najwyższym wzniesieniu Jury Krakowsko-Częstochowskiej – Górze Zamkowej wznoszącej się na 515,5 m n.p.m.

W najpiękniejszym obiekcie warownym ze wszystkich Orlich Gniazd, czyli na Zamku Ogrodzieniec znajduje się Muzeum Zamkowe. Mieści się w zrekonstruowanych pomieszczeniach gotyckiej warowni.

Jego ekspozycja prezentowana jest w tzw. lamusie, pod salą kredencerską (pełniącą niegdyś rolę izby stołowej), przy zejściu do Kurzej Stopy. Znajdują się w nim makiety zamku – z czasów jego świetności i stanu obecnego, fotogramy z planu „Zemsty” Andrzeja Wajdy oraz znaleziska archeologiczne z zamku i okolic Góry Birów w Podzamczu. Dodatkowo zwiedzający mogą zobaczyć film obrazujący codzienne życie na zamku, w czasach kiedy był magnacką rezydencją. Do zwiedzania udostępniona została także sala tortur, zwana również Katownią Warszyckiego, zlokalizowana na terenie przedzamcza. Jest to ekspozycja dawnych narzędzi tortur i technik katowskich. Można tutaj zobaczyć m.in. Krzesło Czarownic, Hiszpańskiego Buta, Garotę, Kołyskę Judasza i Żelazną Dziewicę.

Zamek Ogrodzieniec

NAJAZD BARBARZYŃCÓW - inscenizacja życia codziennego narodów zamieszkujących Europę w IX-X w.: prezentacja rzemiosła, obrzędów i obyczajów, pokazy walk, inscenizacje bitew, koncerty zespołów celtyckich. (2 min)

Na turystów na zamku czekają również inne atrakcje. Organizowane są tutaj bowiem ciekawe imprezy, średniowieczne biesiady, czy wieczory z duchami.

Data lub czas powstania

XIV w.

Zamek w Ogrodzieńcu został wzniesiony w XIV w. i znacznie przebudowany w XVI w.

Materiał budowlany

Obiekt murowany – kamień.

Historia

Gród zamkowy istniał na Górze Janowskiego już w XII w. Mimo, że było to wtedy niewielkie grodzisko liczące zaledwie kilka drewnianych chat, osłoniętych z trzech stron skałami, a od północy palisadą, nazywano ja wówczas „Wilczą Szczęką”, ze względu na wyjątkowe walory obronne, chroniące przed najazdami książąt czeskich i śląskich. Wówczas zamkiem rządził stary rycerski ród Włodków herbu Sulima. Kiedy w 1241 r. gród został splądrowany i spalony podczas najazdu Tatarów Włodkowie wznieśli gotycki zamek z kamienia, który do 1470 r. był ich siedzibą rodową. Istnieje jeszcze teoria, że zamek został wzniesiony od podstaw przez króla Kazimierza Wielkiego w poł. XIV w.

W latach kolejnych ogrodzieniecki zamek zmieniał właścicieli aż do 1523 r., kiedy stał się własnością Jana Bonera, przedstawiciela wielce możnego i znaczącego rodu kupieckiego, radcy krakowskiego, bankiera i doradcy króla polskiego, burgrabi i żupnika krakowskiego. Jego bratanek – Seweryn Bonar – w latach 1532–1547 rozbudował zamek czyniąc z niego imponującą renesansową siedzibę obronną, w owych czasach dorównującą swoim przepychem Wawelowi. W latach 1550–1560 syn Seweryna, Stanisław Boner, rozszerzył zamek poprzez dobudowanie do skrzydła zachodniego tzw. Kurzej Stopy oraz założenie nowego dziedzińca gospodarczego, majdanu i wielu zabudowań gospodarczych.

Kolejny właściciel – Jan Firlej, mąż córki Seweryna Zofii, marszałek wielki koronny, wojewoda i starosta krakowski oraz kolejni przedstawiciele wielkich patriotów, wybitnych polityków i mecenasów sztuki władali Ogrodzieńcem ponad 100 lat – nadal go rozbudowując i nadając budowli barokowy styl.

Najazd Szwedów w 1655 r. poważnie uszkodził południowe mury zamkowe. Kolejny właściciel – Stanisław Warszycki – dokonał koniecznych napraw, a także wzniósł na przedzamczu stajnie i wozownię oraz wybudował potężny mur obronny. Niestety nie uchroniło to budowli przed kolejnym najazdem Szwedów w 1702 r., który zapoczątkował jej upadek. Opuszczony w 1810 r. zamek zaczął popadać więc w ruinę, którą rozbierali okoliczno chłopi wykorzystując jako budulec.

W 1906 r. ruiny zamku wykupiło Polskie Towarzystwo Krajoznawcze i przystąpiło do ich zabezpieczenia. Dopiero jednak w latach od końca lat 50. ubiegłego wieku prowadzone były tutaj wszechstronne prace archeologiczno-konserwatorskie. Ruina została ostatecznie zabezpieczona i po wyznaczeniu trasy turystycznej po niej, zamek został udostępniony do zwiedzania. Pierwszym użytkownikiem po konserwacji zamku był Oddział PTTK w Zawierciu. Pod koniec XX w. zamek został objęty zarządzaniem przez spółkę Zamek Sp. z o. o.

Ciekawostki

W 1885 r. ruinę zamku w Ogrodzieńcu odwiedził 19-letni wówczas Aleksander Janowski. Możliwość obserwacji ruin w różnych warunkach pogodowych zainspirowała Janowskiego do utworzenia w 1906 r. pierwszej w Polsce organizacji turystycznej – Polskiego Towarzystwa Krajoznawczego, której symbolem została ruina warowni.

Zimą 2001 r. ogrodzieniecki zamek wraz z okolicą stał się plenerem do ekranizacji „Zemsty” Aleksandra Fredry w reżyserii Andrzeja Wajdy.

Forma ochrony prawnej

Zamek Ogrodzieniec jest wpisany do wojewódzkiego rejestru zabytków pod nr rej. 771/67 z 17/06/1967.

Położenie obiektu

Zamek Ogrodzieniec znajduje się na Górze Janowskiego – najwyższym wzniesieniu Jury Krakowsko-Częstochowskiej (515,5 m n.p.m.).

Dostępność

Zamek Ogrodzieniec jest otwarty dla zwiedzających: w kwietniu w godz. od 9:00 do 18:00, od maja do sierpnia w godz. od 9:00 do 20:00, we wrześniu w godz. od 9:00 do 19:00, w październiku w godz. od 9:00 do 18:00 oraz w listopadzie w godz. od 9:00 do 15:00, przy czym od 15 listopada jedynie w weekendy. Od stycznia do marca zamek jest zamknięty.

Rabaty/zniżki

Zniżki dla uczniów, studentów, emerytów i renistów.

Źródła, informacje w Internecie

www.zamek-ogrodzieniec.pl

Inne

Siedziba zarządcy:

„ZAMEK” Sp. z o.o.

42–440 Ogrodzieniec

ul. Kościuszki 66

tel/fax: (032) 67 32 220, 67 32 991

biuro@zamek-ogrodzieniec.pl

Archiwum wg daty wydarzenia

Dokumenty